Dni Tykocina 2011
I Rajd Polskich Kobiet
Księga Gości
Forum
Bary i Restauracje

Historia
Tykocin – rozciągnięte na lewym brzegu Narwi, ciche i senne miasteczko – jest najstarszym i najpiękniejszym zespołem urbanistycznym historycznego Podlasia.

Miasto lokowane w 1425 r., na prawie chełmińskim przez księcia mazowieckiego Janusza, rozwinęło się z osady podgrodowej na pograniczu Mazowsza i Wielkiego Księstwa Litewskiego, na fali kolonizacji polskiej z Mazowsza. Wkrótce potem przeszło w ręce możnowładczego rodu litewskiego Gasztołdów , stając się, na okres przeszło stu lat, centrum ich rozległych podlaskich dóbr. Przekazane w 1542 r., po bezpotomnej śmierci ostatniego z Gasztołdów , Stanisława, królowi Zygmuntowi Staremu. Pozostało do roku 1661 królewszczyzną, jako ośrodek administracyjny starostwa i leśnictwa tykocińskiego, w granicach województwa podlaskiego, wcielonego w 1569 do Korony. Uchwałą sejmu walnego w Warszawie, w 1661 r., Tykocin i dobra tykocińskie otrzymał na dziedziczną własność Stefan Czarniecki, po którym tykocińska sukcesja przypadła rodzinie Gryfitów Branickich.

W wieku XIX kolejnymi dziedzicami Tykocina byli Potoccy i Rostworowscy.W czasie zaborów miasto znalazło się początkowo pod władzą Prus; po traktacie w Tylży. W 1807 zostało objęte granicami Księstwa Warszawskiego, a od 1815 r. do odzyskania niepodległości należało do Królestwa Polskiego. W okresie międzywojennym Tykocin wchodził w skład powiatu wysokomazowieckiego. Po II wojnie światowej, poważnie zniszczony, pozbawiony zgładzonej przez hitlerowców ludności żydowskiej oraz polskiej inteligencji, utracił prawa miejskie, stając się osadą. Dziś jest ośrodkiem rolniczej gminy, a prawa miejskie odzyskał w 1993 r.

W Tykocinie, w stopniu większym niż gdzie indziej na Podlasiu, przetrwał obraz dawnego polskiego miasteczka, noszącego w swym kształcie przestrzennym i architektonicznym dziedzictwo poprzednich epok.


SZEŚĆ WIEKÓW TYKOCINA

Miedzy dawnymi a nowymi laty. Tykocin to obraz dawnego polskiego miasteczka, noszącego w swym kształcie przestrzennym i architektonicznym dziedzictwo poprzednich epok. Cisza, spokój, krystaliczne powietrze, malownicze krajobrazy, bogactwo flory i fauny oraz otwartość i gościnność mieszkańców - oto główne atuty Tykocina, który zaprasza turystów, aby zatrzymali się tutaj na odpoczynek.

Początki miasta wiążą się z grodem mazowieckim, który znajdował się w odległości ok. 3 km na południe od obecnej lokalizacji. Do dziś w pobliżu wsi Sierki znajduje się grodzisko zwane Zamczyskiem. Był to w okresie od XI do XIV w. mazowiecki gród rzędu kasztelańskiego z podgrodziem. Silny rozwój wymiany handlowej od końca XIV w. między Polską i Wielkim Księstwem Litewskim przyczynił się do rozkwitu osadnictwa miejskiego wzdłuż wielkich szlaków handlowych biegnących ze wschodu na zachód. Szlak handlowy z Moskwy i Wilna w kierunku Poznania i Krakowa, biegł jedną ze swych dróg przez Grodno i Łomżę, przeprawiając się przez Narew we wsi Nieciece, a więc w odległości kilku kilometrów na zachód od obecnego Tykocina. Przypuszcza się, że dla skrócenia dawnej drogi, przeprawiającej się przez Narew w Nieciecach, założony został Tykocin.

Gród książąt mazowieckich. Pierwszym zasadźcą Tykocina był Piotr z Gumowa, który w 1424 roku otrzymał z rąk księcia Janusza Mazowieckiego przywilej na wójtowstwo tykocińskie. Prawa miejskie nadał Tykocinowi książę Janusz I w roku 1425. Od 1433 roku Tykocin wraz z rozległymi włościami należał do rodu Gasztołdów z Litwy. W rękach tego rodu Tykocin pozostawał przez przeszło sto lat do roku 1542. W 1522 r. osiedlili się w Tykocinie pierwsi Żydzi. Gasztołdowie sprowadzali też do swoich litewskich posiadłości ludność ruską, którą zasiedlali wschodnią część miasta i okoliczne wsie. Ruscy bojarowie ze wsi Sierki wypełniali różne posługi na rzecz zamku i dworu dziedzica w Tykocinie. W mieście oprócz kościoła parafialnego stanęły budynki synagogi i cerkwi.

Gród królewski. Po bezpotomnej śmierci w 1542 r. ostatniego z rodu Stanisława Gasztołda dobra tykocińskie przeszły w ręce króla Zygmunta Augusta. Król stworzył leśnictwo i starostwo tykocińskie. W 1569 roku Tykocin został wraz z całym Podlasiem włączony do Korony i był miejscem częstego pobytu królów: Zygmunta Augusta, Zygmunta III i Władysława IV. Dzięki dogodnemu położeniu na skrzyżowaniu szlaków handlowych, obdarowany królewskimi przywilejami, rozwijał się jako ośrodek handlu i rzemiosła (młynarstwo, piwowarstwo, gorzelnictwo). Na Narwi powstał port, z którego spływało do Gdańska zboże, towary leśne oraz sprzęt wojskowy. Miejscowa gmina żydowska należała do najbogatszych w Koronie. Kahał miejscowy był co do znaczenia drugim w Polsce, po krakowskim (w Kazimierzu).

Zamek rozbudowany w latach 1550-1582 w stylu renesansowym, przebudowany, w latach 1611-1632 na bastionową twierdzę, jedną z najpotężniejszych w kraju, mieścił główny arsenał Rzeczypospolitej, bibliotekę sprowadzoną z Wilna i skarbiec. W 1657 r. zamek, przy zdobywaniu go przez wojska polskie, został częściowo wysadzony w powietrze przez broniącą się załogę szwedzką. Zniszczeniu uległa również część zabudowy w mieście.

W hetmańskich i magnackich rękach. W 1661 roku król Jan Kazimierz przekazał dobra tykocińskie na własność hetmanowi Stefanowi Czarnieckiemu - bohaterowi wojen szwedzkich. Następnie przeszły one w ramach koligacji rodzinnych w ręce Branickich, w ten sposób stając się drugim obok Białegostoku ważnym ośrodkiem ich dóbr na Podlasiu. W połowie XVIII w. ostatni potomek rodu Branickich, Jan Klemens, poczynił wielkie inwestycje budowlane, ozdabiając miasto w duchu zasad barokowej urbanistyki i architektury.

Zmienne losy. W wieku XIX kolejnymi dziedzicami Tykocina byli Potoccy i Rostworowscy. W czasie zaborów miasto znalazło się początkowo pod władzą Prus; po traktacie w Tylży, 1807 r. zostało objęte granicami Księstwa Warszawskiego, a od 1815 r. do odzyskania niepodległości (1918 r.) należało do Królestwa Polskiego. W okresie międzywojennym Tykocin wchodził w skład powiatu wysokomazowieckiego. Po II wojnie światowej, poważnie zniszczony, pozbawiony zgładzonej przez hitlerowców ludności żydowskiej (w dniach 25-26.08.1941 r. zamordowano ok. 2500 osób), stanowiącej większą część jego mieszkańców, utracił w 1950 r. prawa miejskie, stając się osadą.

Perła na Podlasiu. W 1993 roku Tykocin odzyskał prawa miejskie. Obecnie miasto pełni funkcję ośrodka gminnego administracji publicznej i gospodarczej, jest centrum obsługi ludności i rolnictwa, ośrodkiem kultury i sportu. Od wielu lat rozwija się nowa jego funkcja w zakresie obsługi ruchu turystycznego. Wynika to nie tylko z atrakcyjności położenia w malowniczej dolinie Narwi, ale również z faktu, że Tykocin stanowi jedną z czołowych pozycji wśród zabytkowych zespołów województwa podlaskiego.
Aktualności
Kultura
Wydarzenia Kulturalne Ciekawe Artykuły Echa Tykocińskie Goniec Tykocki Tykociński Teatr Amatorski Centrum Kultury i Sportu Ziemi Tykocińskiej Twórczość mieszkańców Galeria zdjęć Galeria Tykocin Tykocinianie o których warto pamiętać Koło Wędkarskie
Miasto
Starostwo Powiatowe Urząd Miasta Ważniejsze Adresy Historia Położenie Administrator Portalu
Sport
Piłka Nożna Relacje Live Tenis Stołowy Inne dyscypliny
Komunikacja
PKS VOYAGER TRANS
Turystyka
Nocleg w Tykocinie Kościół Parafialny pw. Trójcy Przenajświętszej Muzeum i Synagoga Kościół Rektoralny pw. Nawiedzenia NMP Pomnik Stefana Czarnieckiego Pomnik Orła Białego Zamek Tykocki Europejska Wieś Bociania Pentowo Narwiański Park Narodowy Szlaki Turystyczne Kontakt z Przewodnikiem Pamiątki Inne Atrakcje
Inne
Chat Ogłoszenia Forum Pogoda Ankieta Ciekawe Linki Księga Gości Wyszukiwarka

Ostatnio dodane
» Dni Tykocina 2011 » Dni Tykocina 2011 » I Rajd Polskich Kobiet » Weekendowe koncerty w muzeum - fotoreportaże » Weekendowe koncerty w muzeum - fotoreportaże » Budowa stadionu w Tykocinie zakończona » Koncert w Muzeum » Recital w Synagodze » 67 Rocznica wywózki do obozów koncentracyjnych - fotoreportaż » 67 Rocznica wywózki do obozów koncentracyjnych
 
  Copyright 2004  «»